د مزار شریف ښار د اوبو د کمښت په اړه څېړنه

)  د علمي – څېړنیز کنفرانس (

د ۱۴۰۴ لمریز کال د جدي/ مرغومي میاشتې 10مه نېټه

د افغانستان د علومو اکاډمي د طبیعي – تخنیکي علومو معاونیت په تالار کې د یوې علمي – څېړنیزې غونډې په ترڅ کې د ځمکپوهنې مرکز د هایدرومیتیورولوجي انسټیټوټ د طبیعي جغرافیې ډیپارټمنټ علمي غړي، ښاغلي څېړنوال عبدالرحمن لطیف (د مزار شریف ښار د اوبو د کمښت په اړه څېړنه) تر سرلیک لاندې خپله څېړنه وړاندې کړه.

د هېواد په وچو او نیمه وچو سیمو کې د ځمکې لاندې اوبه د کرنې او څښاک لپاره ډېر حیاتي ارزښت لري. په بلخ ولایت کې په خاصه توګه د مزارشریف په ښار کې، د دایمي سطحي جریانونو د نشتون له امله، خلک مجبوره شوي دي، چې خپلې ورځنۍ اړتیاوې د ځمکې لاندې اوبو زیرمو څخه تر لاسه کړي. خو په دې وروستیو کلونو کې د نفوسو د زیاتوالي، د عمیقو او نیمه عمیقو څاګانو د کېندنو او د ورښتونو د کموالي له امله په دغه ښار کې د سطحي او ځمکې لاندې اوبو کچه کمه شوې ده، چې له امله یې د ښار اوسېدونکي د اوبو د کمښت سره مخ شوي دي.

د یاد ښار د کلني ورښتونو منځنۍ کچه 190 ملي متره او د تبخیر کچه یې 1390 ملي متره ده، چې تبخیر کچه نسبت ورښت ته  7.32 ځله ډېره ده. همدارنګه په دغه ښار کې د ځمکې لاندې اوبو د اېستنې او تغذیې تر منځ توازن منفي دی.

په یاده څېړنه کې د بلخاب سیند د اوبو  Run off له 2012- 2022 زېږدیز کال پورې تحلیل شوي وو، چې د 2012 نه تر 2022 کال پورې د اوبو په حجم کې ډېر کمښت رامنځته شوی دی.

همداراز د کنفرانس په لړ کې د سطحي او ځمکې لاندې اوبو د کمښت په لاملونو او د یادې ستونزې د لرې کولو په موخه طرحې او یو شمېر موډلونه وړاندې شول ترڅو د یاد ښار د ځمکې لاندې اوبو مصنوعي تغذیې لپاره چارې برابرې شي.

 د کنفرانس په پای کې د استاذانو او څېړونکو پوښتنو ته قانع کوونکي ځوابونو وویل شول او کنفرانس د ارزیابې کمیسیون لخوا مثبت و ارزل شو.