بازنمایی جنگ اطلاعاتی در رسانههای اجتماعی؛ تحلیل محتوای فیسبوک درباره تنشهای اخیر افغانستان و پاکستان
محترم محقق حکمت الله عزیز عضوی علمی مرکز علوم اجتماعی معاونیت علوم بشری اکادمی علوم افغانستان کنفرانس علمی-تحقیقی خویش را تحت عنوان «بازنمایی جنگ اطلاعاتی در رسانههای اجتماعی؛ تحلیل محتوای فیسبوک درباره تنشهای اخیر افغانستان و پاکستان» موضوع جنگ اطلاعاتی و نقش رسانههای اجتماعی را بهصورت تحلیلی و علمی در مرکز علوم اجتماعی برگزار نمود.
در آغاز، مقدمهای پیرامون تحول جنگ در عصر دیجیتال ارائه شد و توضیح داده شد که رسانههای اجتماعی، بهویژه فیسبوک، دیگر صرفاً ابزار انتقال اطلاعات نیستند، بلکه به میدان رقابت روایی، مدیریت ادراک و جنگ اطلاعاتی تبدیل شدهاند. ارائهکننده با استفاده از نظریههای جنگ اطلاعاتی، پروپاگاندا، اتاق پژواک و نظریه بازنمایی، چارچوب نظری تحقیق را توضیح داد و بر اهمیت تحلیل رسانههای اجتماعی در فهم منازعات معاصر تأکید کرد.
در ادامه، بیان مسئله و اهداف تحقیق مطرح گردید. در این بخش توضیح داده شد که هدف اصلی تحقیق، بررسی چگونگی بازنمایی جنگ اطلاعاتی در محتوای فیسبوک مرتبط با تنشهای اخیر افغانستان و پاکستان بوده است. همچنین، اهمیت تحقیق از نگاه اجتماعی، امنیتی و رسانهای مورد بحث قرار گرفت و بر ضرورت مقابله با اطلاعات نادرست، قطبیسازی و دشمنسازی تأکید شد.
بخش میتودولوژی شامل توضیح روش تحقیق، جامعه آماری و شیوه تحلیل دادهها بود. ارائهکننده بیان نمود که این تحقیق با استفاده از تحلیل محتوای کمی و تفسیری بر روی ۱۰۷ پست فیسبوکی انجام شده و برای تحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و آزمونهای آماری مختلف استفاده گردیده است.
در بخش یافتهها، نتایج نشان داد که بیشترین نوع محتوا شامل متن همراه با تصویر بوده و عناصر بصری نقش مهمی در جلب تعامل کاربران داشتهاند. همچنین، چارچوبهای امنیتی و دشمنسازی نسبت به چارچوبهای صلحمحور غلبه بیشتری داشته و بخش عمدهای از محتواها دارای جهتگیری جانبدارانه بودهاند. یافتهها نشان داد که پاکستان در بسیاری از پستها بهعنوان «دشمن» بازنمایی شده و نشانههای ملیگرایی، احساسات و قطبیسازی در بخش قابل توجهی از محتواها دیده میشود.
در ادامه، نتایج تحلیلهای آماری نیز ارائه شد که نشاندهنده وجود رابطه معنادار میان ملیگرایی، دشمنسازی، جهتگیری محتوا و بازنمایی پاکستان بود. همچنین، بررسی تعامل کاربران نشان داد که پستهای دارای بار عاطفی و عناصر بصری بیشتر، تعامل بالاتری دریافت کردهاند.
در پایان، ارائهکننده نتیجهگیری نمود که فیسبوک تنها بازتابدهنده تنشهای سیاسی نیست، بلکه خود بخشی از میدان جنگ اطلاعاتی به شمار میرود. همچنین، پیشنهادهایی در زمینه توسعه سواد رسانهای، مقابله با اطلاعات نادرست، کاهش دشمنسازی و تولید محتوای متوازن ارائه شد. بخش پرسش و پاسخ نیز با استقبال اشتراککنندگان همراه بود و حاضرین از کیفیت علمی، انسجام مطالب و شیوه ارائه ابراز رضایت کردند.
