په دخيلو کلمو کې د «همزې» سمه کارونه

Ezatullah_admin
چهارشنبه ۱۴۰۱/۲/۲۱ - ۱۴:۴۶
په دخيلو کلمو کې د «همزې» سمه کارونه

(علمي- تحقيقي کنفرانس)

د افغانستان د علومو اکادمي د ژبو او ادبیاتو مرکز علمي غړي څېړنوال محمد اصف احمدزي )په دخيلو کلمو کې د «همزې» سمه کارونه( په نوم علمي- څېړنيز کنفرانس د ۱۴۰۱هــ. ش کال د ثور په ۲۱مه وړاندې کړ.

ده وویل، همزه د عربي ژبې د هجاء یو توری دی چې د ليکلو د ټاکلو قواعدو په اساس په خپلواکه او هم متصل ډول لیکل کېږي، لکه: إمام، متأسفانه، قضاء.

همزه نه يواځې په پښتو ژبه، بلکې په اريک ژبو کې نشته، خو دا چې زموږ د هېواد په ژبو (پښتو او دري) کې عربي کلمې شته او ويل کېږي، نو په عربي ژبې پورې د تړلو ځينو کلمو په پيل، منځ او پای کې همزه راځي. موږ چې په خپلو ژبو کې د دې دخيلو کلمو له استعمال او ليکلو څخه خلاصون نه لرو، نو بايد په ليکلو کې له خپلو قواعدو او اصولو سره سمې وليکل شي.

دا هغه حرف دی چې په عربي ژبه او کلمو کې ډېر استعماليږي، خو کله کله يې په لیکلو کې عام خلک او آن ليکوالان تېروځي، نو اړينه ده چې د «همزه» د ليکلو عمومي قاعدې روښانه او وڅېړل شي، ترڅو يې په رڼا کې د «همزه» لرونکو الفاظو سمه او معياري بڼه دود او وليکل شي.

همزه چې زياتره وخت د علت له يوه توري سره اضافه کېږي، څو ډولونه لري:

۱- د قطع همزه او د وصل همزه چې د کلمې په سر کې راځي.

۲- متوسطه يا منځنۍ همزه چې د کلمې په منځ کې راځي.

۳- متطرفه همزه چې د کلمې په پای کې راځي.

په کلمې کې د همزې لیکلو طريقې د هغې موقعيت په پام کې نيولو سره مختلفې دي چې هره يوه خپل اصول لري.

ښاغلي څېړونکي همدغه قاعدې او اصول په ترتیب سره بیان کړل او په نتیجه کې يې وویل چې:

-په پښتو کې متوسطه همزه او متطرفه همزه لرونکې کلمې ډېرې دي.

- کابو (۲۵۰) همزه لرونکې دخيلې کلمې په پښتو او دري ژبو کې استعماليږي. خاصتاً زمونږ په ديني او شرعي کتابونو کې همزه ډېره استعمال شوې ده.

- زمونږ په مخکينيو اکثرو کتابونو او خپرونو کې د «همزې» د کره ليکنې استعمال ته توجه شوې ده، خو په دې وروستيو کې ورته پام کم شوی دی.

- که همزه په ناسم ډول ولیکل شي، په قاموسونو او ډيکشنريو کې يې پيدا کول ستونزمنيږي.

- له اصولو پرته لیکل يې د يوه عام شخص او پوه مجرب لیکوال او څېړونکي ترمنځ توپير له منځه وځي.

- مونږ که د عربي ژبې نور توري لکه: ث، ذ، ص، ض، ط، ظ اخیستي او لیکنۍ بڼه يې په خپل اصلي شکل کې مراعتوو، نو له همزې سره دې هم همدغسې تعامل وشي.

هغه وړانديز وکړ چې ټول خاصتاً ليکوال او څېړونکي د همزه لرونکو دخیلو کلمو د لیکلو اصول او قواعد مراعات کړي.

تازه ترین اخبار

یکشنبه ۱۴۰۳/۲/۲ - ۱۰:۵۹
Background image

دفاع از پروژۀ علمی – تحقیقی تحت عنوان (بررسی کاربرد معادلات دیفرانسیل معمولی برای دریافت شدت جریان برق در برخی از مدار های برقی)

اکادمی علوم افغانستان معاونیت بخش علوم طبیعی – تخنیکی مرکز علوم ریاضی، فزیک و تخنیک محترم نامزد محقق خورشید انور "نیازی" عضو علمی مرکز علوم ریاضی، فزیک و تخنیک پروژۀ علمی – تحقیقی خویش. . .

پنجشنبه ۱۴۰۳/۱/۲ - ۱۱:۳۴
Background image

دفاع از پروژه علمی – تحقیقی تحت عنوان (( بررسی طرق وقایوی و تداوی پوسیدګی دندانها))

اکادمی علوم افغانستان معاونیت بخش علوم طبیعی- تخنیکی مرکز علوم طب محترم نامزد محقق داکتر احمد جاوید وردک عضو علمی مرکز علوم طب پروژه علمی – تحقیقی خویش را تحت عنوان (( بررسی طرق. . .

یکشنبه ۱۴۰۲/۱۱/۲۹ - ۱۲:۲۴
Background image

ارزیابی كاربرد دیوار برشی کانکریتی در صنعت ساختمان

«کنفرانس علمی- تحقیقی» اکادمی علوم: معاون سرمحقق انجنیر محمد مرتضی "شیرزوی" آمر انستیتوت ساختمانی، مرکز ریاضی، فزیک و تخنیک، معاونیت بخش علوم طبیعی- تخنیکی اکادمی علوم افغانستان کنفرانس. . .

BACK TO NEWS