سیاست خارجی بی‏طرفی ترکمنستان پس از استقلال «کنفرانس علمی- تحقیقی»

کنفرانس علمی- تحقیقی توسط محقق عبدالشکور سالنگی به روز شنبه مورخ ۲۲/ ۹/1399 در تالار کنفرانس ‏های محمود طرزی مرکز مطالعات منطقه‏‌یی ارائه گردید.

موصوف در ابتدا سیاست خارجی را به عنوان یک مفهوم سیاسی پس از نظم وستفالیایی 1648 (شکل‌گیری دولت‌های ملی) مطرح کرد و نوع سیاست خارجی کشورها را وابسته به مؤلفه‏ هایی چون وضعیت داخلی، شرایط منطقه‌یی‏ و نظام بین‏ المللی دانست و متأثر از آن سیاست خارجی بی‏طرفی ترکمنستان را مورد بحث قرار داد.

وی در ادامه با ارائه تعریفی از سیاست خارجی بی طرفی که عبارت است از: عدم اشتراک یک کشور در ائتلاف ‏های سیاسی- نظامی»، سیاست خارجی بی‌طرفی ترکمنستان پس از استقلال را که مبتنی بر چنین رویکردی است، مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد.

مطابق به یافته‌های پژوهشی محقق مزبور، رهبران ترکمنستان با توجه به وضعیت داخلی، رفع ضعف‏ها و نیازهای داخلی، شرایط منطقه‏ای و جهانی پس از فروپاشی اتحاد شوروی، سمت‌گیری بی‌طرفی را در سیاست خارجی پذیرفتند.

عمده‌ترین نقش‌هایی که ترکمن‌ها معطوف به سیاست خارجی بی‌طرفی برای خود در نظر گرفتند عبارت اند از: احراز موقعیت به عنوان یک دولت مستقل، توسعه داخلی و برجسته شدن به عنوان یک دولت رابط در سطح منطقه‌یی. اهدافی که ترکمن‌ها به عنوان سومین عنصر در سیاست خارجی بی‌طرفی خود دنبال کردند قرار ذیل بوده است: حفظ و تقویت شیوه خاص زندگی (ترکمنیزم) به عنوان هدف حیاتی، توسعه اقتصادی به خصوص در زمینه صنعت نفت و گاز به عنوان هدف میان مدت و برقراری صلح و امنیت در سطح آسیای مرکزی به عنوان هدف بلند مدت. اقدامات عملی ترکمنستان در راستای تحقق سه عنصر مطروحه در سیاست خارجی نیز این موارد را شامل می‌شود: ملی کردن صنایع، توسعه روابط دوستانه با دیگر کشورها، حفظ تعادل میان قدرت‏های منطقه‏یی و جهانی و میانجیگری در سطح منطقه ‏ای.

محقق عبدالشکور سالنگی در این کنفرانس علمی- تحقیقی به عنوان نتیجه چنین گفت: آنچه ترکمنستان در تقریباً ۳۰ سال گذشته مطابق به سیاست خارجی اعلامی خود اعمال کرده، نشان‌ دهنده وجود یک رابطه منطقی میان آنچه در اصول پذیرفته و آنچه در عمل انجام داده است، می‌باشد.

در واقع، آنچه ترکمنستان را به اهداف ملی خود در تقریباً‌ ۳۰ سال گذشته نائل ساخته، انطباق خیلی خوب و موزون میان سیاست خارجی اعلامی (رسمی) این کشور که همانا «سیاست خارجی بی‌طرفی» می‌باشد، با آنچه بوده که این کشور در عمل انجام داده است.