معرفی لهجه های زبان اوزبیکی در افغانستان «کنفرانس علمی- تحقیقی»
محقق عبدالمجيد نديم عضو علمی مرکز زبانها و ادبیات اکادمی علوم افغانستان کنفرانس علمی- تحقیقی خویش را تحت عنوان «معرفی لهجه های زبان اوزبیکی در افغانستان» بتاریخ ۱۷/ ۱۲/ ۱۳۹۸هـ. ش ارایه نمود.
وی گفت:
زبان را وسیله تامین هر نوع ارتباط و تفاهم میان افراد می دانند، چون این ارتباط صور و چهره های مختلفی دارد، گاه ارتباط ایمایی و اشاری است، گاه نمادین و رمزی و گاهی هم مستقیم و غیره.
لهجه در زبان واحد، ممکن است که به دلایل تاریخی، فرهنگی و اجتماعی، مردم مناطق مختلف، گفتار خود را متفاوت از گفتار مردم منطقه دیگر ادا کنند، این اختلاف که عمدتا آوایی و واجی است و با آهنگ خاص ادا میشود. مثلا: اوزبیکی تخاری، اوزبیکی بدخشانی، اوزبیکی بغلانی، اوزبیکی جوزجانی، اوزبیکی سرپلی و فاریابی و غیره همه گی لهجه های زبان اوزبیکی هستند و سخنگویان آنها سخنان یکدیگر را به درستی متوجه می شوند.
در ترکیب زبان اوزبیکی ۹۲ گروه و لهجه های خورد و بزرگ وجود دارد. در شکل گیری این لهجه ها در جریان تاریخ چندین دوره ها را از سر گزرانده است. اکثریت این گروه های اتنیکی دارای زبان و لهجه خاص خود می باشد. از نظر دانشمندان و زبان شناسان اوزبیک، در شکل گیری زبان اوزبیکی و رسیدن زبان اوزبیکی در این دوره فعلی ۳ لهجه و گروه اتنیکی (اغوز، قبچاق و قرلوق) از جایگاه و تاثیر خاص برخوردار است.
ما در زبان خود لکسیک (حالت صرفی)، فونیتیک (حالت نحوی یا آوایی) و دیگر خصوصیت گرامری را در این سه گروه اتنیکی مشاهده میکنیم. این سه گروه اتنیکی، در زبان اوزبیکی فعلاً بحیث لهجه های زبان اوزبیکی شناخته می شود.
اما این لهجه ها در زبان های دیگر ترکی از جمله: زبانهای قزاقی، قیرغزی، قره قلپاقی (لهجه قبچاق) و در زبانهای: ترکمنی، ترکی آذری، ترکی ترکیه (لهجه اوغوز) را تشکیل میدهد.
