په کلاسیکه دوره کې پښتو ادبي مکتبونه

د تازه چاپ شوي اثر معرفي:

د کتاب نوم: په کلاسیکه دوره کې پښتو ادبي مکتبونه

لیکوال: څېړنپوه عبدالشکور قیومي

د مخونو شمېر 345

د چاپ کال: ۱۳۹۹هـ . ش

خپرونکی: د افغانستان د علومو اکاډمي د اطلاعاتو او عامه اړیکو ریاست

د څېړنپوه عبدالشکور قیومي علمي – څېړنیز اثر دې چې په ۱۳۹۹ ل کال د افغانستان علومو اکاډمي د اطلاعاتو او عامه اړیکو ریاست لخوا د ۵۰۰ ټوکو په شمېر په ښکلي کچه او صحافت په ۳۴۵ مخونو کې چاپ شوی دی.

د پښتو ادبیاتو د تاریخ کلاسیکه دوره د بیلابیلو سیاسي، ملي او مذهبي غورځنګونو تر ژورې اغېزې لاندې رامنځته او د بشپړتیا پړاو ته رسېدلې ده چې په ترڅ کې یې ستر ادبي سبکونه ایجاد شوي او بیا د مخکښو ادبي څېرو په نوښتګرو هڅو د ادبي مکتبونو د رامنځته کېدو لارې چارې برابرې شوي دي او تر بیلابیلو شرایطو لاندې یې د ودې او پرمختیا پړاوونه وهلي دي.

دغه څېړنیز اثر سریزه، شپږ څپرکي، پایله، وړاندیزونه او د ماخذونو فهرست لري.

لومړی څپرکی شالید(پس منظر) دې چې پر تاریخچې سربیره د موضوع په اړه ترسره شوو کارونو جاج هم په کې اخیستل شوی او د هغو لنډه ارزونه هم په انتقادي بڼه ترسره شوې ده.

دوهم څپرکی د ادبي مکتب پېژندنې ته ځانګړی شوی چې په کې د ادبي مکتب او ادبي سبک د توپیرونو پر ښودلو سربیره د ادبي مکتب د جوړښت او پایښت د مسئلې په اړه مفصل بحث راغلی دی.

دریم څپرکي کې د روښاني ادبي مکتب پر بحث سربیره، د دې ادبي مکتب د بنسټګر پیر روښان او دهغه مخکښو پیروانو پر ژوند آثارو او افکارو په بشپړه توګه رڼا اچول شوی او په ترڅ کې یې په ټولیز ډول د دوی د اشعارو هغه ځانګړنې په ګوته شوی چې د روښان د نظریاتو د ژورې اغېزې د منلو په پایله کې ویل شوي دي.

په څلورم څپرکي کې د خوشحال خان د ادبي مکتب د هر اړخیزې پېژندنې ترڅنګ، د ده پر ژوند، آثارو او افکارو په بشپړه توګه څېړنه شوې ده.

په پنځم څپرکی کې د عبدالرحمن بابا تصوفي – عرفاني ادبي مکتب ته ځانګړی شوی چې لومړی د دې ادبي مکتب په اړه د هغو پوهانو نظریات راوړل شوي چې د دې ادبي مکتب اهمیت په ښه توګه څرګندوي بیا د دې ادبي مکتب بنسټګر عبدالرحمن بابا او نومیالي استازي پېژندل شوي او ټولیز ډول د دوې د اشعارو په هغو برخو بحث شوی چې په پایله کې یې ټول د یوه فکر په دایره کې داخلوي.

د دې اثر په شپږم څپرکی کې د نازکخیالۍ د ادبي مکتب د ایجاد پر څرنګوالي سربیره د هغه ځانګړنې هم په ګوته شوي دي، ورپسې د ده د تکړه لارویانو د ژوند او آثارو د معرفی سربیره، د دوی د شعرونو پر هغو ځانګړنو او  خصوصیاتو بحث شوی چې د حمید مومند د اشعارو رنګ په کې ښکاره او جوت دی.

همدارنګه په همدې څپرکي کې کاظم خان شیدا د نازکخیالی د ادبي مکتب د بشپړوونکي په توګه معرفي شوی او د کلام هغو برخو ته یې اشارې دي چې د هندي سبک د اغېزو په وجه یې د هغه ټول تعابیر خپل کړي دي ورپسې پایله او وړاندیزونه راغلي او د اثر په پای کې د هغو ۱۲۳ ماخذونو لیکلړ راغلی چې د دې اثر په بشپړولو کې ترې استفاده شوې ده.

هیله مند یو چې دغه اثر د کلاسیکې دورې د پښتو ادبي مکتبونو د پرمختیایي بهیر له بشپړتیا او همدارنګه د پښتو ادبیاتو د تاریخ په لیکلو کې د یوه عمده ماخذ په توګه د ګټې وړ وګرځي.

د دې علمي اثر د محتوياتو لومړني مخونه په لاندې لينک کې لوستلی او ترلاسه کولی شئ:

https://asa.gov.af/sites/default/files/2021-05/%D9%BE%D9%87%20%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DA%A9%D9%87%20%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%20%DA%A9%DB%90%20%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%88%20%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%20%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%87.pdf