د افغانستان د علومو اکاډمۍ د ژبو او ادبیاتو مرکز علمي غړي د [پښتو لهجوي قاموس] د موادو راټولولو لپاره بادغیس، غور، سرپل، سمنګان، دایکنډي، بامیان، نورستان او بدخشان ولایتونو ته سفر کړی او د همدې سیمو د قبیلو لهجه ثبت او راټولوي. د لهجو دغه مواد په نږدې راتلونکي کې د یوه قاموس په بڼه چاپیږي.
البته تر دې وړاندې د هېواد د نورو ولایتونو د اړوندو قبیلو لهجې راټولې او په کتابي بڼه چاپ او خپرې شوې دي.
تحقیقات کوشاني؛ د افغانستان د علومو اکاډمۍ د بشري علومو اړوند کوشاني څېړنو نړیوال مرکز هغه علمي- څېړنیزه مجله ده چې په ۱۳۵۷لمریز کال کې د نوموړي مرکز له لوري تأسیس شوې ده؛ او اوس مهال. . .
د زېري جريده د علومو اکاډمي د ژبو او ادبياتو مرکز د پښتو ادبياتو انسټيټيوټ اړوند هغه علمي خپرنيز ارګان دی چې له نن څخه اته اتيا کلونه وړاندې په (۱۳۱۶ل) کال کې تأسيس شوی دی. دمګړۍ د دې. . .
د افغانستان د علومو اکاډمي د بشري علومو معاونیت د اجتماعي علومو مرکز علمي غړي څېړندوی عبدالرحمن الکوزي ( په ټولنیزو رسنیو کې ځان سانسوري او په افغانستان کې یې عوامل او اغېزې) تر سرلیک. . .